Amsterdam Monumentenstad

Noordermarkt 39-40

Huisnaam: 't Schilderswapen
Adres: Noordermarkt 41
Noordermarkt 39-40 (nieuw adres)
Oud adres: PP526, wijk 49, klein nr. 41, kadaster D3421, verponding 5388
Gebouwtype: Woonhuis
Geveltype: Halsgevel
Bouwstijl: Traditionalisme
Bouwjaar: 1727, 1939

(7 afbeeldingen)

Herplaatste geveltop

Dit pand dateert uit 1727 maar werd in 1939 herbouwd met hergebruik van de gevelfragmenten zoals de fraaie halsgeveltop, de jaarsteen en de gevelsteen. Het alliantiewapen in de top is van Christiaan Jansz van der Oudermeulen - vandaar de molen in het schild - en drie roskammen van zijn vrouw. Het echtpaar betrof eenvoudige lieden - de man was huisschilder, de vrouw een dochter van een korendrager -, maar dat verhinderde hen kennelijk niet een wapen te voeren. Zo ontstond, wellicht spottenderwijs, de naam van het huis: 't Schilderswapen. De gang ernaast naar twee inpandige huizen werd zodoende de Schilderswapengang genoemd. De gevelsteen, die net als de top in de Lodewijk XIV-stijl is uitgevoerd, toont de fabel van Reintje de Vos en de krab die een weddenschap met de vos sluit wie het eerste aan de overkant is maar zich aan de staart van de vos vasthoudt.

Gelijktijdig met het buurpand werd dit pand afgebroken en herbouwd volgens de eisen van de Woningwet, maar daarbij werden de gevelfragmenten opnieuw toegepast. Voor deze benadering die het stadsgezicht in stand moet houden, werd geijverd door bouwinspecteur Eelke van Houten en dergelijke panden worden daarom Van Houtenpanden genoemd. Bij deze verbouwing verdwenen zowel de Schilderswapengang als de inpandige huizen waar de gang naar toe leidde.

Gebruikte literatuur:

• H.W. Alings. 'Rondom de Noordermarkt'. Ons Amsterdam 5 (1953): p. 37-41
• Ons Amsterdam 13 (1961): p. 369

[Overige literatuur]

Monumentenstatus: RM
Monumentennummer: 3921
Adres: Noordermarkt 40
Adressen: Noordermarkt 39 ;Noordermarkt 40 1,3
Inschrijvingsdatum: 27-08-1970
Redengevende omschrijving: Huis, vanwege de twee jaartalstenen in de zandstenen onderdelen van de gevelhals (1727).

RM = Rijksmonument. Rijksmonumenten zijn gebouwen of andere objecten die van nationaal belang zijn. Bijvoorbeeld door hun schoonheid of door de geschiedenis van het pand voor Nederland. Nederland telt bijna 62.000 rijksmonumenten. Daarvan bevinden zich 6.635 in de Amsterdamse binnenstad (op 1 januari 2017). Vrijwel alle beschermde rijksmonumenten zijn geregistreerd in 1970.
GM = Gemeentelijk monument. Sommige panden hebben een bijzondere betekenis voor een stad, dorp of regio. In dat geval kan de gemeente zo'n pand op de gemeentelijke monumentenlijst plaatsen. In de Amsterdamse binnenstad bevinden zich 1.193 door de gemeente Amsterdam beschermde monumenten (op 1 januari 2017).
Redengevende omschrijving = Een beschrijving van de belangrijkste uiterlijke kenmerken van het object op het moment van opname op de monumentenlijst. De redengevende omschrijving heeft de status van juridisch document en geeft de reden aan waarom het object is geplaatst op de monumentenlijst. Meer informatie: cultureelerfgoed.nl.