Amsterdam Monumentenstad

Rokin 98

Adres: Rokin 98
Oud adres: E104, wijk 26, klein nr. 161, kadaster F3501, verponding 3461
Gebouwtype: Winkel-woonhuis
Geveltype: Halsgevel
Bouwstijl: Lodewijk XIV
Bouwjaar: 1ste kwart 18de eeuw, 1928

(8 afbeeldingen)

Rokin 98

Dit is het adres van de bekende kunsthandel van Bernard Houthakker. Vader Bernard (1884-1963) en zoon Lodewijk (1926-2008) waren vooraanstaande handelaren in Oude Meesters, vooral 16de- en 17de-eeuwse Nederlandse tekeningen en schilderijen met een voorliefde voor Amsterdamse stadsgezichten. Het reliëf in de top uit de 18de eeuw met een houthakker is vermoedelijk in 1928 bijgemaakt. Het is één van de vroegste Van Houtenpanden, "waarvan de verminkte gevel met veel liefde in oude glorie is hersteld" (Het Volk, 12 november 1926). Het pand kwam aanvankelijk niet voor op de Van Houtenlijst. Het werd daarom door Eelke van Houten achteraf toegevoegd aan zijn lijst, als nummer 127, toen de top al geplaatst was, als documentatie van wat hij allemaal voor elkaar zou hebben gekregen.

Bernard Houthakker zat vóór 1928 op de Nieuwezijds Voorburgwal 332 en was behalve kunsthandelaar ook een groot pleitbezorger "voor het behoud van het Amsterdams stadsschoon" (Algemeen Handelsblad, 19 sept. 1964). Hij was lid van Arti et Amicitiae, van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap (KOG), de Vereniging Vrienden van Diogenes, e.d. en oprichter van het Genootschap Amstelodamum. In de tuin van het Stedelijk Museum, waar oude geveltoppen werden bewaard, had hij een passende top voor zijn nieuwe pand aan het Rokin gevonden: van een lijstgevel werd het een halsgevel, het terugdraaien dus van wat in de 19de eeuw op grote schaal was gebeurd, het 'onthalsen' van gevels. In de oorlogsjaren werd hun kunstcollectie geroofd door de nazi's. De familie overleefde de oorlogsjaren in de onderduik. Na de oorlog zette zij hun kunsthandel voort. Zijn zoon Lodewijk trad in zijn voetsporen. Hij handelde ook in schilderijen maar zijn hart ging uit naar architectuurtekeningen. In 1998 moest hij vanwege gezondheidsproblemen zijn winkel sluiten. Gedurende korte periode werkte hij nog vanuit zijn huis, Herengracht 417. Herengracht 417 werd in 1923 door Bernard gehuurd, maar vier jaar later kocht hij zowel Herengracht 417 als 419 en liet beide huizen in 1929 inwendig verbouwen tot één woonhuis. Lodewijk heeft hier vrijwel zijn hele leven gewoond.

Gebruikte literatuur:

• Walther Schoonenberg. 'De Van Houtenmonumenten. Een reconstructie van de werkwijze van bouwinspecteur Eelke van Houten (1872-1970).' Bulletin KNOB 2012-4: p. 221-231
• 'Een kleine grote Amsterdammer', Algemeen Handelsblad, 19 sept. 1964
• J.F. Heijbroek. 'Bij het overlijden van Lodewijk Houthakker (1926-2008)'. De Boekenwereld, 25-5. Nijmegen: Vantilt, 2008-2009: p. 339-350

[Overige literatuur]

Monumentenstatus: RM
Monumentennummer: 5010
Adres: Rokin 98
Adressen: Rokin 98 1,H
Inschrijvingsdatum: 23-09-1970
Redengevende omschrijving: Pand met halsgevel (XVIIIa) met latere afdekking; empire vensterhekjes.

RM = Rijksmonument. Rijksmonumenten zijn gebouwen of andere objecten die van nationaal belang zijn. Bijvoorbeeld door hun schoonheid of door de geschiedenis van het pand voor Nederland. Nederland telt bijna 62.000 rijksmonumenten. Daarvan bevinden zich 6.635 in de Amsterdamse binnenstad (op 1 januari 2017). Vrijwel alle beschermde rijksmonumenten zijn geregistreerd in 1970.
GM = Gemeentelijk monument. Sommige panden hebben een bijzondere betekenis voor een stad, dorp of regio. In dat geval kan de gemeente zo'n pand op de gemeentelijke monumentenlijst plaatsen. In de Amsterdamse binnenstad bevinden zich 1.193 door de gemeente Amsterdam beschermde monumenten (op 1 januari 2017).
Redengevende omschrijving = Een beschrijving van de belangrijkste uiterlijke kenmerken van het object op het moment van opname op de monumentenlijst. De redengevende omschrijving heeft de status van juridisch document en geeft de reden aan waarom het object is geplaatst op de monumentenlijst. Meer informatie: cultureelerfgoed.nl.